Ocena użytkowników: / 19
SłabyŚwietny 

foto_2"(...)Dawnymi to laty, pan Spytko bogaty,
Co herb miał na tarczy Leliwa,
Zbudował tu miasto, z księżycem i gwiazdą,
A gwiazda to była szczęśliwa(...)"

tak literacko ujął fakt lokacji Tanowa przez Spycimira  herbu "Leliwa",   w oparciu  o przywilej nadany 7 marca 1330 roku przez  króla  Władysława Łokietka, doktor historii Stanisław Wróbel (znawca historii Tarnowa z dużym dorobkiem naukowym i pisarskim, wspaniały pedagog, harcmistrz - Komendant Hufca ZHP w 1957r, miłośnik gór) w  "Balladzie o herbie Tarnowa". Historia tarnowskiego grodu  sięga czasów piastowskich, co z dumą podkreślają jego mieszkańcy. Na Górze św. Marcina Tarnowscy - ówcześni właściciele Tarnowa - lokowali w XIV wieku swój zamek, z którego  do współczesnych czasów przetrwały tylko ruiny zaświadczające o dawnej jego świetności.

W notce poświęconej XVI Liceum Ogólnokształcącemu przywołałem wybitne tarnowskie postaci hetmana Jana Tarnowskiego i gen. Józefa Zachariasza Bema (tego bohatera dwóch narodów tarnowscy harcerze przyjęli za patrona swojego hufca). W tym miejscu chcę wspomnieć kolejnych wybitnych Tarnowian:   harcerza, poetę, filozofa  i publicystę Jerzego Brauna - autora popularnej pieśni "Płonie ognisko i szumią knieje",  harcerza Adama Ciołkosza - żołnierza, publicystę, posła, przywódcę PPS w kraju i na emigracji,   harcerkę Stanisławę Czarnecką - pedagoga i działaczkę Tajnej Organizacji Nauczycielskiej,  Kazimierza Brodzińskieiego   - poetę, tłumacza, publicystę, prekursora romantyzmu, historyka i teoretyka literatury, estetę i krytyka literackiego i pedagoga, Jana Bielatowicza -żołnierza, poetę, prozaika, krytyka i bibliografa, harcerza Maurycego Jana  Godowskiego  pedagoga, działacza   oświatowego i wiceprezesa Towarzystwa Szkoły Ludowej, generała dywizji Władysława Aleksandra Langera  współzałożyciela  Polskiej Drużyny Strzeleckiej w Tarnowie, dowódcę obrony Lwowa oraz  harcmistrza Wincentego Muchę -  komendanta hufca, założyciela Szarych Szeregów w Mościcach ps. "Żmudziński", "Ponury", "Komar".

W okresie rozbiorowym, Tarnów  jako jeden z większych ośrodków miejskich w Galicji, był pod panowaniem Austro-Węgier. W czasie poprzedzającym wybuch pierwszej wojny światowej tarnowska młodzież chętnie włączała się w nurt działalności organizacji   takich jak: Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół", Stowarzyszenie Abstynenckie "Eleusis" czy też Organizacja Młodzieży Niepodległościowej "Zarzewie". W latach 1910-1911 na podatny grunt tarnowski trafiła, spopularyzowana przez Andrzeja Małkowskiego we Lwowie, idea skautingu, co spowodowało tworzenie pierwszych drużyn skautowych. Tarnów był jednym z pierwszych ośrodków na Ziemiach Polskich, gdzie rodził sie nowy ruch  wychowawczy  - harcerstwo.

Andrzej Małkowski definiując specyfikę polskiego skautingu - harcerstwa   powiedział, że harcerstwo  to skauting + niepodległość.

Tarnowskie harcerstwo na przestrzeni ponad 100-letniej historii dawało świadectwo wierności powyższej definicji. Już w 1914 roku około 50-cio osobowa grupa młodzieży harcerskiej z Tarnowa dołączyła do tworzących się na krakowskich Oleandrach legionów Marszałka Piłsudskiego. Swoją chlubną kartę harcerski i harcerze tarnowskich drużyn ZHP zapisali w służbie na rzecz utrzymania zdobytej w 1918 roku niepodległości, jak chociażby w akcji plebiscytowej na Warmii i Mazurach, czy też w walkach na frontach wojny 1920 roku oraz w szeregach Powstania Śląskiego.

Okres II Rzeczypospolitej to dynamiczny rozwój hufców - zarówno żeńskiego harcerek jak i męskiego harcerzy. Prężnie rozwijało się  także nowe środowisko harcerzy w Mościcach, tworząc z czasem odrębny hufiec harcerzy.

Harcerze chętnie współdziałali ze stacjonującymi w tarnowskim garnizonie 16 pułkiem piechoty Ziemi Tarnowskiej oraz 5 pułkiem strzelców konnych. Wybuch II wojny światowej włączył tarnowskie harcerstwo do służby w tzw. Pogotowiu Harcerek i Pogotowiu Harcerzy.   ZHP nas  czas  mrocznych lat okupacji niemieckiej przyjęło   kryptonim "Szare Szeregi",  a "Wychowanie przez walkę" stało się zasadniczym nurtem działalności programowej harcerstwa czasów wojny.

Po zaprzysiężeniu  harcerki i harcerze  tarnowskiego oraz   mościckiego środowiska szaroszeregowego prowadzili pracę konspiracyjną w ramach Organizacji Orzeł Biały,  Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej. Swoją aktywność koncentrowali na tajnych kompletach, działalności wywiadowczej, dywersyjno-sabotażowej, drukowaniu i kolportowaniu prasy oraz ulotek,  łączności, produkcji materiałów wybuchowych i gromadzeniu broni oraz akcjach bojowych, które niestety  skończyły się, w kilku przypadkach ofiarą życia żołnierzy Grup Szturmowych Szarych Szeregów np. w Grabinach czy też w Białej.

W  ramach Operacji "Burza",  Tarnowski Inspektorat   AK zmobilizował   I Batalion "Barbara" 16pp AK, który od 6 sierpnia do 23 października 1944 r. prowadził regularne działania bojowe. W ramach tego batalionu funkcjonowała 4 kompania "Ewa" wystawiona przez placówkę "Monika" w Mościcach. Ok 80% kompanii stanowili żołnierze tarnowskich Szarych Szeregów. Oni również okupili  swoją  działalność partyzancką najwyższą ceną na Suchej Górze i pod Pławną.

foto_3Tarnowski Hufiec ZHP im. gen. Józefa Bema (e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. lub Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. ) należytą czcią pielęgnuje  pamięć o chlubnych czynach przodków i wydarzeniach ważnych dla historii Ziemi Tarnowskiej.  Miejsca akcji, śmierci  oraz spoczynku żołnierzy Szarych Szeregów otoczone są stałą opieką. Drużyny tarnowskiego środowiska harcerskiego organizują  rocznicowe uroczystości patriotyczno-religijne. Harcerska Pamięć trwa i przekazywana jest kolejnym generacjom harcerek  i harcerzy.

 

foto_5

19 Tarnowska Drużyna Starszoharcerska została powołana rozkazem Komendanta Hufca ZHP w Tarnowie w listopadzie 1984 roku. Najpierw jako drużyna próbna a następnie jako 19 Tarnowska Drużyna Starszoharcerska (19.TDSh) przy II Liceum Ogólnokształcącym im. hetmana Jana Tarnowskiego w Tarnowie. Drużyna ta od początku swojej działalności przyjęła specjalizację turystyczną. Jej aktywność została sprofilowana na turystykę rowerową - bez przesady można powiedzieć -  kolarską.  Ma to zapewne związek z pasją jej niepowtarzalnego drużynowego, harcmistrza Leszka Ignasika HR, legitymującego się uprawnieniami Przodownika Kolarskiej Odznaki Turystycznej PTTK. Harcerze tarnowskiej "Dziewiętnastki" zawsze na rowerach uczestniczyli i uczestniczą  w zlotach, rajdach,  polowych zbiórkach harcerzy starszych czy też letnich obozach.   Szczególne wartościowe i cieszące sie dużą popularnością są   konsekwentnie, niemal corocznie, organizowane letnie "Obozy Kolarskie".  Drużyna może się poszczycić  zorganizowaniem 24. takich obozów, w tym 3. wypraw międzynarodowych: "Bursztynowym Szlakiem" do Toskanii (Włochy), "Harcerski spacer do Pragi" (Czechy) oraz "Szlakiem pierwszych lwowskich skautów"(Ukraina).   Przez wiele lat drużyna  uczestniczyła w rajdach "Hart"  i "Kurhan", których program i trasy były nierozerwalnie związane  z upamiętnianiem szlaku i miejsc walk  I Batalionu "Barbara" 16pp AK. To coroczne obcowanie z historią   bez wątpienia miało wpływ na przyjęcie przez drużynę niebagatelnej misji.   We współpracy z żołnierzami batalionu AK "Barbara", ich rodzinami oraz mieszkańcami Jamnej (więcej o okupacyjnych losach Jamnej na stronie www.batalionakbarbara.pl), w dniu 29 września 1991r.

"Dziewiętnastka"  zorganizowała uroczystość poświęcenia  ziemi  jamniańskiej,  umieszczonej w ufundowanej przez siebie urnie. Urna z poświęcona ziemią  zastała przewieziona przez drużynę i żołnierzy AK  w Góry Świętokrzyskie  do Muzeum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie. Tam umieszczono ją w  Sanktuarium.

foto_7 foto_8 foto_9

foto_6

Kolejną inicjatywą podjętą przez 19.TDSh w   2009 roku,  przy  wsparciu przyjaciół ze środowisk harcerskich, było przygotowanie Krzyża Pamięci, który po uroczystym poświęceniu  podczas rocznicowych uroczystości jamnieńskiego boju w dniu 26 września 2010 r. został  ustawiony najpierw, w Dolinie Męczeństwa, w Jamnej. Konsekwentnie realizując swoje zamierzenie, 12 czerwca 2011 r., harcerze z "Dziewiętnastki", korzystając z serdecznej pomocy   Starostwa Powiatowego w Tarnowie  przewieźli i umieścili ten  Krzyż w Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie wśród ponad setki innych krzyży, przywiezionych z innych spacyfikowanych przez Niemców polskich wsi. Tym samym w sposób naturalny drużyna stała się kustoszem pamięci wydarzeń   z 1944 roku w Jamnej ale również i Krzyża "Wiecznej Warty", który jak podkreślają z dumą harcerze "Dziewiętnastki "(...) stoi w Michniowie, wśród setki innych krzyży, wraz  z naszą myślą, że nikt prócz nas nie będzie o nim pamiętał?"

Druhny i Druhowie z 19.TDSh kultywują pamięć   o harcerzach Mościckiego Hufca Szarych Szeregów, a szczególnie o żołnierzu AK - harcerzu podchorążym  Jerzym Wojnarskim ps. ?Szary?, który 18 czerwca 1944r. poległ w potyczce z Niemcami w Grabinach, zabezpieczając tam akcję zdobycia broni.  Od 1993 roku, w rocznicę tego wydarzenia harcerki i harcerze "Dziewiętnastki" organizują w tym miejscu   biwak, którego kulminacyjnym momentem jest polowa Msza Święta w intencji śp. podchorążego Wojnarskiego i całej szaroszeregowej braci.

W 1993 roku 19TDS zdobyła miano "Drużyny Wędrowniczej", włączając się w nurt działalności ruchu wędrowniczego. Aktywność  wędrowniczą potwierdzała nie tylko swoją obecnością na Ogólnopolskich Zlotach Drużyn Wędrowniczych, ale zwłaszcza poprzez realizację "Dewizy wędrowniczej". Po zmianach,  w systemie oświaty, od 2001 roku, drużyna   przeniosła aktywność na teren 11 gimnazjum im. Brandstaettera w Tarnowie, koncentrując się na pracy ze   starszoharcerską grupą wiekową.  Co istotne w drużynie nadal  funkcjonuje grupa młodzieży wędrowniczej.

Biorąc pod uwagę pasje historyczne, przekładające się na inicjowane zadania związane z działalnością I Batalionu "Barbara" 16 pp. AK , 19.TDSh podjęła decyzję o przystąpieniu do zdobywania imienia dla drużyny "Bohaterów z Jamnej". Tą decyzją harcerki i harcerze "Dziewiętnastki" chcieli uhonorować bohaterskich żołnierzy Batalionu "Barbara" walczących 25 września 1944 r. z niemieckim okupantem i bohaterstwo ludności cywilnej, udzielającej bezcennego wsparcia partyzantom. Harcerze chcieli też oddać hołd   tym mieszkańcom Jamnej, którzy zostali bestialsko przez Niemców zamordowani i tym którzy doświadczyli tragedii pacyfikacji.

foto_10 foto_11

Uroczystość nadania drużynie imienia "Bohaterów z Jamnej" miała miejsce 27 września 2009 roku  w kolejną rocznicę boju  na historycznym Wzgórzu 530.  Edukacja historyczna harcerzy trwała nadal. Oto, w dniu 20 września 2014r., na jamnieńskim wzgórzu  19. Drużynie Starszoharcerskiej im. "Bohaterów z Jamnej" został wręczony   Proporzec (na prawach sztandaru). Ten święty znak drużyny  poświęcił podczas uroczystości patriotycznych 15 czerwca 2014r,   Biskup  pomocniczy diecezji tarnowskiej ks. dr. Stanisław  Salaterski, w czasie polowej Mszy Świętej  w 70 rocznicę śmierci  żołnierza AK, harcerza Szarych Szeregów Druha Jerzego Wojnarskiego w Grabinach. Ceremoniał poświęcenia i wręczenia Proporca łączy symboliczną klamrą dwa najistotniejsze dla pracy formacyjno - wychowawczej 19.TDSh miejsca Grabiny i Jamną.

W uroczystościach, oprócz beneficjentów tych wydarzeń, brali udział żołnierze batalionu AK "Barbara", rodziny żołnierzy AK, władze Hufca ZHP w Tarnowie, seniorzy harcerscy oraz przyjaciele drużyny.

foto_1Należy także odnotować, że w 2011 roku dziewiętnastka jako jedyna drużyna harcerska z tarnowskiego Hufca ZHP zdobyła kolejno wszystkie trzy stopnie - brązowy, srebrny i złoty Odznaki Chorągwianej "Harcerska Rzeka Pokoleń".

 

 

foto_4Powodem do dumy  19.TDSh im. Bohaterów z Jamnej, jako jednej z pięciu drużyn  w Polsce, był fakt otrzymania w 2015 roku Nagrody Głównej w Ogólnopolskim Konkursie "Harcerska Pamięć". Celami konkursu było: podniesienie poziomu wiedzy dzieci i młodzieży o ważnych wydarzeniach    z historii oręża polskiego, rozwój postaw patriotycznych dzieci i młodzieży, przyczynienie się do ochrony miejsc pamięci narodowej, rozwój współpracy jednostek harcerskich ze środowiskami kombatanckimi, zwiększenie wśród dzieci i młodzieży szacunku do kombatantów oraz ich dokonań, zebranie i popularyzowanie dobrych praktyk, pomysłów a także dokonań środowisk harcerskich w zakresie wychowania patriotycznego i historycznego, ochrony Miejsc Pamięci Narodowej oraz współpracy z kombatantami.  Wręczenie nagród odbyło się 7 listopada 2015 r. w Warszawie.

Ostatnio Wzgórze 530 było znowu świadkiem bezprecedensowego wydarzenia dotyczącego "Dziewiętnastki". Harcmistrz  Leszek  Ignasik HR ps. "Yogi"  24 września 2016 roku,  w 72. rocznicę boju w Jamnej, po 32. latach przekazał pełnienie funkcji drużynowego 19 Tarnowskiej Drużyny Starszoharcerskiej im. "Bohaterów z Jamnej" samarytance Monice Łabędź.

foto_12"Yogi" w swoisty sposób wskazuje na drogowskaz dla pracy wychowawczej drużyny mówiąc,  iż: "Imię naszej drużyny - "Bohaterów z Jamnej" mówi nam, że nie ma sytuacji beznadziejnych, z każdej musi być jakieś wyjście.  Teoretycznie Batalion Barbara nie miał szans wyjścia z okrążenia,  jednak  wydostał  się praktycznie bez strat, by na innym odcinku podjąć dalej  walkę z niemieckim okupantem. Każde nasze spotkanie na Jamnej przynosi nam nowe wzruszenia i doświadczenia    oraz   jest silnym bodźcem do dalszej pracy, tym bardziej, że spotykamy się tu obrzędowo, na początku każdego roku szkolnego.

foto_13

Warto   przytoczyć także wypowiedź przybocznej 19 TDSth, samarytanki Magdaleny Robak, która przedstawia bardzo budującą opinię  o patronie drużyny:  "Imię mojej drużyny -"Bohaterów z Jamnej"- jest dla mnie, oprócz oczywistego znaczenia historycznego, także inspiracją do dalszego działania, pracy nad sobą i rozwoju, nie tylko harcerskiego. Partyzanci Batalionu Barbara nieustannie przypominają mi, że jeśli nie traci się wiary, można tak wiele osiągnąć, jak  udowodnili  25 września 1944 roku."

 

 

Adres drużyny:

ZHP - Chorągiew Krakowska
Hufiec Tarnów / 19 TDSH
tel.: 508 228 859
e-mail. Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.
http://19tdsh.tarnow.zhp.pl

 

dr Krzysztof Sikora
Warszawa 07.12.2016r.