Powrót do strony głównej Pamiętajmy o... Dąbrach

Pamiętajmy o żołnierzach Oddziału AK Regina II poległych w Dąbrach

Ocena użytkowników: / 81
SłabyŚwietny 

1(zobacz także artykuł "Uroczystości rocznicowe w Dąbrach")

  • Dąbry - 29 września 1944 roku, zgodnie z rozkazem przełożonych po boju pod Jamną i przejściu w rejon Lichwina oraz Lubinki, "Leliwa" podjął decyzję o częściowej demobilizacji batalionu. Zdecydował także o podzieleniu oddziału na mniejsze pododdziały. Jeden z nich, zrekonstruowany pluton 3 kompanii, powierzył por. Zdzisławowi Bosowskiemu ps. "Kajetan". Pluton przyjął nazwę "Regina II" i operował w okolicy Brzanki. 16 października 1944 roku, po kolejnych działaniach i zmianach miejsca postoju, późno w nocy oddział dotarł do Dąbrów. Kwaterą była stodoła. "Kajetan" wystawił niezbędne warty i ubezpieczenia, a pozostali żołnierze zapadli w sen. Nad ranem nieoczekiwanie napadli na nich Niemcy. Wybuchły granaty, trwał morderczy ostrzał z niemieckiej broni maszynowej w wyniku czego stodoła stanęła w ogniu. Partyzanci próbowali zorganizować obronę, ale przewaga Niemców była miażdżąca, a zaskoczenie ogromne. Dopełniła się tragedia oddziału.

    Relacjonujący przebieg wydarzenia podają, że 140 Niemców podprowadził do miejsca postoju plutonu właściciel stodoły. Cała akcja trwała około 15 minut. W Dąbrach, w zdradzieckiej i nierównej walce, pamiętnego 17 października 1944 roku z oddziału liczącego 29 ludzi poległo 18 partyzantów, a 10 " w większości rannych " dostało się do niewoli i zostało osadzonych w obozie koncentracyjnym w Gross-Rosen. Ocalał jedynie ciężko ranny żołnierz, z rozerwaną szczęką i przestrzelonym płucem, st. strzelec Wojciech Wiktor ps. "Skałka", a z obozu koncentracyjnego wrócił tylko strz. Adam Jawor ps. "Jacek". Pozostali wzięci do niewoli zostali straceni w Gross-Rosen. W oddziale "Regina II" pełnił służbę również plut. pchor. Jerzy Pertkiewicz ps. "Drzazga", który dzień wcześniej został wysłany z meldunkiem do kpt. "Leliwy" i dlatego nie podzielił losu współtowarzyszy broni. - to przysiółek Rzepiennika Strzyżewskiego - zwany również Uroczyskiem Dąbry - założony w połowie XIV wieku (pow. tarnowski, woj. małopolskie). To jeden z czterech Rzepienników (Strzyżewski, Suchy, Biskupi i Marciszewski, należący do gminy Gromnik) rozłożonych w dolinie rzeczki Rzepianka. Rzepiennik Strzyżewski jest siedzibą władz gminy na terenie Pogórza Ciężkowickiego i stanowi wschodnią część Ciężkowicko " Rożnowskiego Parku Krajobrazowego. Dąbry leżą w otoczeniu lasów, od których wywodzą swoją nazwę, około 5 km niebieskim szlakiem turystycznym na północny wschód od miasteczka Ciężkowice i około 2 km na południowy zachód od Rzepiennika Strzyżewskiego. Ziemia lasu w Dąbrach kryje   prochy Żydów z getta w Rzepienniku Strzyżewskim, których bestialsko Niemcy rozstrzelali 12 sierpnia 1942 roku. Miejsce oznaczone jest pomnikiem tuż przy niebieskim szlaku, po lewej stronie, idąc od dworu w Rzepienniku Biskupim w stronę Dąbrów około 300 m. Przez Dąbry biegnie utwardzona żwirowa droga, wzdłuż której są posadowione trzy lub cztery domostwa. Tą drogą wiedzie niebieski szlak turystyczny. W centrum Dąbrów koło zabudowań Panstwa Małopolskich znajduje się Pomnik poświęcony heroicznej, zdradzieckiej  i tragicznej walce oddziału partyzanckiego "Regina II" stoczonej 17 października 1944 roku z niemieckim okupantem. Dalej przy drodze, na skraju lasu, w kierunku Rzepiennika, po lewej stronie znajduje się mały, leśny cmentarz 18 żołnierzy tego oddziału, którzy polegli śmiercią bohaterską w tej pamiętnej walce. Warto przypomnieć jak doszło do zagłady tego oddziału AK. Od tamtych pamiętnych dni niestrudzenie przekazuje prawdę o tamtych wydarzeniach kolejnym pokoleniom upamiętniając szlak bojowy I batalionu "Barbara" 16 pp AK.

     

  • Informacje o Pomniku w Dąbrach

Pomnik w Dąbrach zlokalizowany jest po prawej stronie drogi, idąc od strony Ciężkowic (niebieskim szlakiem turystycznym), tuż przy ogrodzeniu gospodarstwa państwa Małopolskich, w miejscu spalonej stodoły. Upamiętnia tragedię oddziału "Regina II" batalionu AK "Barbara", która rozegrała się w październiku 1944 roku. Pomnik został on wybudowany staraniem 10 Tarnowskiej Drużyny Harcerek w 1958 roku, według projektu artystów rzeźbiarzy Bogdany i Anatola Drwalów. Jest wykonany z ciosów piaskowca ciężkowickiego. W kamienny cokół została wmurowana płyta z czarnego granitu z inskrypcją: Miejsce uświęcone krwią żołnierzy oddziału "Regina II"16 pułku Armii Krajowej poległych w walce o wolność Ojczyzny 17 X 1944. Boże Ojców naszych przyjmij świadectwo wiary i miłości ojczyzny synów naszego narodu poległych w nierównej walce z hitlerowskim najeźdźcą tu w Dąbrach oraz straconych w Gross-Rosen. Uczyń ofiarę ich życia posiewem wolności i pokoju. Chryste, królu miłosierdzia i pojednania przez przyczynę Twojej Matki Królowej Polski pomóż nam przebaczyć, broń nas od wojny, nienawiści i niepamięci. Amen. Po lewej stronie napisu na płycie jest wygrawerowany krzyż z wpisanym weń orłem wojskowym ze znakiem Polski Walczącej. Z tyłu pomnika, również na czarnej granitowej tablicy umieszczono napis: Pomnik postawiono staraniem X Tarn. Druż. Harcerek w 1958 r. Tablice od żołnierzy batalionu "Barbara" 16 p.p. AK umieszczono w 2006 r. Obok pomnika stoi wysoki drewniany krzyż. Całość okala solidne ogrodzenie metalowe wsparte na dziewięciu podporach słupowych wykończonych estetycznie piaskowcem. Obecny kształt i wygląd pomnika zawdzięczamy dr. inż. Kazimierzowi Fudali, wójtowi gminy Rzepiennik Strzyżewski, który w 2006 roku przeprowadził jego gruntowną renowację. Poprzedni pomnik, bez mała 60-letni, uległ poważnym zniszczeniom pod wpływem działania warunków atmosferycznych. Napis wykonany z metalowych nierdzewnych liter był umieszczony na kamiennym cokole w górnej części pomnika i zawierał tylko pierwszą część obecnej treści: Miejsce uświęcone krwią żołnierzy oddziału "Regina II"16 pułku Armii Krajowej poległych w walce o wolność Ojczyzny 17 X 1944 i dalej: w 14. rocznicę bitwy staraniem 10 Tarnowskiej Drużyny Harcerek. Na szczycie był wyryty w kamieniu symbol krzyża i obok wkomponowany metalowy znak Polski Walczącej.

  • Informacje o Cmentarzu w Dąbrach

Cmentarz partyzancki w Dąbrach to miejsce spoczynku 18 żołnierzy oddziału "Regina II", którzy zginęli w zdradzieckiej, nierównej walce 17 października 1944 roku w Dąbrach. Skromny, ale zadbany, leśny, żołnierski cmentarza, na którym spoczywają bohaterowie z Dąbrów, znajduje się na skraju lasu, po lewej stronie drogi od pomnika, około 100 m, w kierunku Rzepiennika Biskupiego. Cmentarz został założony w 1945 r. na planie prostokąta, z symetryczną alejką pośrodku i symetrycznie po lewej i po prawej stronie ułożonymi indywidualnymi mogiłami. Początkowo cmentarz był ogrodzony drewnianymi żerdziami. Mogiły były ziemne, obłożone darnią. Zdarzało się, że wypasano w jego otoczeniu krowy, co naruszało godność tego miejsca i powodowało jego dewastację. Następnie w 1957 roku cmentarz dzięki staraniom rodzin partyzantów oraz leśnictwa ogrodzono płotem. Dziś cmentarz wyznacza solidne ogrodzenie z ciosów piaskowca ciężkowickiego i metalowych poręczy wspartych na solidnych podporach " kamiennych słupkach. Wejścia na cmentarz chroni metalowa bramka. Po przeciwnej stronie cmentarza, naprzeciw wejścia, pośrodku na ścianie centralnej znajduje się część pomnikowo-memorialna, wykonana z tego samego materiału co ogrodzenie, w kształcie podwyższonego łuku zwieńczonego kamiennym krzyżem, na którym znajdują się dwie tablice z napisami.

  • Tablica górna: Partyzantom Armii Krajowej Oddz. Regina II poległym 17 X 1944 w walce z hitlerowskim najeźdźcą o wolność Ojczyzny mjr Bossowski Zdzisław "Kajetan", kpt. Łuczkiewicz Leon "Krajewski", por. Łuczkiewicz Marian "Kruk I", pchr. Rozwadowski Bronisław "Dynamit", pchr. Boryczko Józef "Dąb", st. strz. Duran Ignacy "Piołun", st. strz. Boryczko Władysław "Liść", st. strz. Rubin Franciszek "Murzyn II", strz. Dziadyk January "Czerny", strz. Jedlecki Jan "Batory", strz. Jędrzejowski Adolf "Tarzan", strz. Magdziński Władysław, strz. Mleczko Antoni "Mokrzycki", strz. Łyczko Marian "Twardowski", strz. Podkówka Józef "Skobel", strz. Wadas Jan "Sztacheta", strz. Walczyk Andrzej "Kruk II", strz. Żurawski Jan "Żuraw". Społeczeństwo Powiatu Gorlickiego.

  • Tablica dolna: Partyzantom Armii Krajowej Oddziału Regina II rannym 17 X 44 i straconym w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen pchor. Łuczkiewicz Roman "Rom", plut. Mendrala Walenty "Baranowski", st. strz. Horyński Zbigniew "Wilczek", st. strz. Gajewski Tadeusz "Wilczur", strz. Gębski Stanisław "Gryf", strz. Gucwa Rudolf "Baran", strz. Suchoń Ludwik "Bengal", strz. Ziółkowski Władysław "Giełada". Mieszkańcy Gminy Rzepiennik.

11.gif (38151 bytes)

kliknij na miniaturę aby powiększyć
Autor: Michał Sikora

Mogiły wyznaczają betonowe nagrobki, u których wezgłowia znajdują się betonowe krzyże. Na każdym krzyżu zamocowana jest mosiężna tabliczka z nazwiskiem i imieniem poległego, orłem wojskowym z wpisanym w niego znakiem Polski Walczącej oraz gałązką dębową. Tabliczki zaprojektował Zdzisław Depukat.

Co roku w niedzielę najbliższą 17 października w Dąbrach odbywają się patriotyczno-religijne rocznicowe uroczystości z udziałem żołnierzy "Barbary", ich rodzin, mieszkańców okolicznych miejscowości oraz młodzieży szkolnej i harcerskiej na czele z 10 Tarnowską Drużyną Harcerską, która nosi imię Partyzantów Oddziału "Regina II".

W noc poprzedzającą uroczystości harcerze z 10 TDH składają Przyrzeczenie Harcerskie na mogiłach partyzantów. Ta tradycja trwa od 1957 roku. Organizatorem corocznych uroczystości jest wójt gminy Rzepiennik Strzyżewski.

Na zewnątrz cmentarza, po prawej stronie, stoi tablica informacyjna z krótką historią oddziału AK "Regina II".

  • Informacja o przycmentarnej Tablicy

Tablica znajduje się obok prawego narożnika cmentarza, po prawej stronie wejścia na cmentarz partyzancki oddziału "Regina II" w Dąbrach. Tablica z inskrypcją: W lecie 1944 r. na terenie Ziemi Tarnowskiej działał batalion partyzancki "Barbara" 16 pp A.K. w skład batalionu wchodziła 3 komp. "Regina". Po bitwie pod Jamną /25 IX 1944/ została podzielona na dwa samodzielne oddziały. Oddział "Regina 2" dowodzony przez por. Z. Bosowskiego ps. "Kajetan" został o świcie 17 X 1944 zdradziecko osaczony w stodole na Dąbrach. W bitwie poległo 18 żołnierzy a 9 zginęło w Gross-Rosen. 17 X 1977, jest wykonana z blachy i przymocowana do drewnianej, osadzonej na drewnianym słupie zamocowanym w metalowych szynach betonowej podstawy.

  • Informacja o Krzyżu

Krzyż upamiętnia pierwotne miejsce pochówku żołnierzy oddziału "Regina II", którzy polegli w zdradzieckiej walce w Dąbrach 17 października 1944 roku. Metalowy krzyż wysokości około 1,8 m wykonał drużynowy 13 Drużyny Harcerzy z Tarnowa, phm. Zdzisław Wiśniewski. Metalowa podstawa osadzona w betonowej stopie symbolizuje pień ściętej brzozy, z której wyrasta biały krzyż. Na krzyżu znajduje się mała metalowa tablica z inskrypcją: Miejsce pierwotnego pochówku partyzantów oddziału "Regina II" z batalionu "Barbara" 16 pułku Armii Krajowej. Po lewej stronie tablicy znajduje się orzeł ze znakiem Polski Walczącej. W marcu 1945 roku staraniem rodzin poległych partyzantów batalionu "Barbara", po pokonaniu wielu przeszkód stawianych przez władze administracyjne PRL, doczesne szczątki bohaterskich żołnierzy zostały ekshumowane z miejsca pierwszego pochówku i przeniesione na obecny cmentarz. Do krzyża prowadzi od cmentarza w Dąbrach, po drugiej stronie drogi, naprzeciw cmentarza, leśna dróżka, około 250 m w dół.

 

 

 

  • Informacja o Tablicy w kościele parafialnym w Rzepienniku Biskupim

Tablica pamiątkowa znajduje się w neogotyckim kościele parafialnym pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Rzepienniku Biskupim. Po wejściu do kościoła, po prawej stronie, przy filarze nośnym prawej ściany wejściowej, nad konfesjonałem znajduje się mosiężna tablica pamiątkowa poświęcona żołnierzom batalionu "Barbara" z oddziału AK "Regina II". Umieszczony na niej napis głosi: Wolnego ludu krew zanieś przed Boga Tron... Ku wiecznej pamięci 18 żołnierzy " partyzantów batalionu Barbara 16 pułku piechoty Armii Krajowej, którzy w czasie akcji "Burza" w walce o wolną Polskę oddali swe młode życie w Dąbrach dnia 17 X 1944 roku i tych, którzy zostali straceni w obozie w Gross-Rosen. Towarzysze Broni. W centrum górnej części tablicy widoczny jest orzeł w koronie z wpisanym weń wizerunkiem Matki Boskiej Ostrobramskiej i znakiem Polski Walczącej. Odsłonięcie tablicy było możliwe dzięki staraniom ppłk. w st. spocz. dr. Jerzego Pertkiewicza ps. "Drzazga", żołnierza oddziału "Regina II", Alicji Szymiczek "Joanna-Ala" " sanitariuszki batalionu oraz kpt. ks. Stanisława Pyciora ps. "Gruda", kapelana batalionu "Barbara". W świątyni warto zobaczyć obraz Matki Bożej Śnieżnej Rzepiennickiej słynący łaskami, pochodzący z XVIII wieku.

 

  • Informacja o Tablicy pamiątkowej na szkole w Ciężkowicach

Tablica pamiątkowa poświęcona Leonowi, Marianowi i Romanowi Łuczkiewiczom " ojcu i dwóm synom " ciężkowiczanom, harcerzom, żołnierzom oddziału "Regina II" poległym w Dąbrach 17 października 1944 roku znajduje się na narożniku gimnazjum w Ciężkowicach od strony północno-zachodniej. Całość kompozycji osadzona jest w narożnik odsłoniętego fragmentu muru z czerwonej cegły. Całość stanowią dwie mosiężne tablice. Jedna tablica od strony północnej ze znakiem Polski Walczącej na tle muru i Krzyżem Harcerskim, druga zaś od strony zachodniej z następującym napisem: Pamięci bohaterskich Ciężkowiczan kpt. Leona oraz jego synów harcerzy por. Mariana i pchor. Romana Łuczkiewiczów żołnierzy partyzanckiego oddziału Regina II 16 PP Armii Krajowej którzy w 1944 r. w walce z niemieckim najeźdźcą oddali swe życie za Ojczyznę. Obie tablice na rogu budynku spina orzeł wojskowy z wpisaną weń liczbą 16 odnoszącą się do 16 pp AK. Inicjatorem wykonania tablicy był hm. Jerzy Pertkiewicz ps. "Drzazga", żołnierz oddziału "Regina II", zaprojektował zaś Zdzisław Depukat. Tablicę odsłonięto w 1988 roku, a organizatorem uroczystości była ówczesna Komenda Chorągwi ZHP w Tarnowie. Należy podkreślić, że wśród poległych 17 października 1944 roku żołnierzy oddziału "Regina II" było siedmiu harcerzy. Oddali życie, pełniąc służbę Bogu, Polsce i bliżnim. Łuczkiewiczowie są patronami ulicy przebiegającej przy szkole właśnie od strony północno-zachodniej. Warto nadmienić, że w Ciężkowicach mieściła się w czasie okupacji hitlerowskiej placówka AK kryptonim "Chart i Cecylia".

 

Te miejsca trzeba nam znać i odwiedzać by trwała pamięć o ofierze życia żołnierzy Oddziału "Regina II"  I batalionu "Barbara" 16pp AK.