Powrót do strony głównej ppor. Wł Kowal ps Rola

ppor Wł Kowal ps Rola

Ocena użytkowników: / 42
SłabyŚwietny 

Urodził się 19 grudnia 1905 roku w Tarnowie. W latach 1912-1916 uczęszczał do Szkoły Ludowej im. T. Kościuszki, następnie w latach 1916-1921 do Szkoły Wydziałowej Męskiej im. M. Kopernika w Tarnowie. W latach 1921-1926 uczył się w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Tarnowie, w którym w 1926 roku zdał egzamin dojrzałości. Od lipca 1926 do września 1927 roku odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 5 w Krakowie. Po odbyciu praktyki w 53 pp w Stryju został przeniesiony do rezerwy w stopniu plutonowego podchorążego rezerwy piechoty. W listopadzie 1927 roku rozpoczął pracę jako nauczyciel kontraktowy, następnie tymczasowy, a od 1931 roku, po zdaniu stosownych egzaminów zawodowych, nauczyciel stały Szkoły Powszechnej w Ochojcu (pow. rybnicki). Aktywnie włączył się w życie szkoły, krzewił polskie tradycje narodowe. W 1928 roku, po odbyciu ćwiczeń wojskowych, został awansowany do stopnia podporucznika rezerwy piechoty z przydziałem mobilizacyjnym dowódcy plutonu w 73 pp w Katowicach. Uczestniczył w pracach Związku Strzeleckiego, w którym prowadził szkolenie wojskowe i zajmował się edukację obywatelską, będąc jednocześnie komendantem miejscowego oddziału Związku. Działał również w Związku Obrony Kresów Zachodnich. Został zmobilizowany w sierpniu 1939 roku do 4 psp w Cieszynie. Walczył w kampanii wrześniowej jako dowódca 1 plutonu 4 kompanii II batalionu 4 psp. Przeszedł szlak bojowy pułku, aż pod Przemyśl. Uniknął niewoli i powrócił do rodzinnego Tarnowa. Zamieszkał w Pleśnej, gdzie pracował jako nauczyciel do czerwca 1944 roku. Jednocześnie żołnierz ZWZ - AK: m.in. adiutant Komendy Obwodu AK Tarnów (występował wówczas pod nazwiskiem Władysław Strusiński). Współtworzył I batalion "Barbara" 16 pp AK jako adiutant dowódcy batalionu kpt. dypl. E. A. Borowskiego "Leliwy". Przeszedł cały szlak bojowy batalionu aż do jego rozformowania w drugiej połowie października 1944 roku i został awansowany do stopnia porucznika. Po demobilizacji 16 pp AK pozostał w konspiracji, działając najpierw w Delegaturze Sił Zbrojnych, a od września 1945 roku w Zrzeszeniu WiN, pełniąc kolejno funkcje: zastępcy kierownika, kierownika Rady WiN Tarnów, a od czerwca 1946 roku = inspektora Rejonu Wschodniego WiN, w którego skład wchodziły powiaty: tarnowski, bocheński, brzeski i dąbrowski (Dąbrowa Tarnowska).

 

Po nieudanej próbie aresztowania, 17 października 1946 roku, podczas której został ranny, został zmuszony do ukrywania się i zmiany miejsca zamieszkania. Przeniósł się najpierw do Oleśnik w powiecie krasnystawskim, następnie do Krakowa, Gorzowa Wielkopolskiego i Olsztyna, gdzie pracował w Państwowym Przedsiębiorstwie Robót Komunikacyjnych. Z Olsztyna przeniósł się do Polic koło Szczecina i Szczecina, gdzie pracował się w Fabryce Superfosfatów. Prowadził nadal działalność konspiracyjną. 4 lipca 1950 roku podczas pobytu w Krakowie został rozpoznany i aresztowany przez funkcjonariuszy UB. Przeszedł brutalne śledztwo, był bity i torturowany. 5 lutego 1951 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie skazał go na karę śmierci, złagodzoną na mocy amnestii do kary dożywotniego więzienia. Więziony w Zakładzie Karnym Kraków (ul. Montelupich), a następnie Centralnym Więzieniu Karnym w Rawiczu (do listopada 1953 roku). Nie załamał się mimo chorób wywołanych obrażeniami odniesionymi w śledztwie, pozbawienia opieki lekarskiej (z powodu odmowy współpracy z UB), ciągłych szykan i presji Straży (Służby) Więziennej. W pierwszych dniach grudnia 1953 roku został przetransportowany do CWK we Wronkach. Doznał tam zawału serca i trafił do więziennego szpitala. Na mocy amnestii z 22 listopada 1952 roku złagodzono mu karę do 15 lat więzienia, a na mocy postanowienia Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie z 18 kwietnia 1956 roku = do 10 lat więzienia. Ze względu na bardzo zły stan zdrowia zastosowano przerwę w odbywaniu kary na okres 6 miesięcy. 23 kwietnia 1957 roku powrócił do Tarnowa. Na mocy postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z 11 lipca 1957 roku umorzono mu warunkowo pozostałą do odbycia część kary. Nie wrócił już do więzienia. Przez 7 lat, do kwietnia 1964 roku, pracował jako księgowy w Aptece Społecznej nr 132 w Tarnowie. Ze względu na zły stan zdrowia, będący następstwem komunistycznych represji, przeszedł na rentę inwalidzką. Zajął się zbieraniem materiałów, dokumentów i wspomnień żołnierzy AK z Obwodu Tarnów. Na ich podstawie opracował i opublikował na łamach "Wrocławskiego Tygodnika Katolików" wiele artykułów dotyczących działalności AK. Działał aktywnie w środowisku kombatanckim w Tarnowie, utrzymywał kontakty z dawnymi żołnierzami AK. Zmarł 9 września 1972 roku i został pochowany na Starym Cmentarzu w Tarnowie. Praktycznie do ostatnich dni życia był inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa. Został pośmiertnie zrehabilitowany dopiero 13 listopada 1995 roku na mocy postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Krakowie. Odznaczony m.in.: Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, La Croix de Partisan (nadany przez Europejską Federację Kombatancką) oraz Croix de Merita (nadany przez Polsko-Francuską Federację Kombatancką).

Opracował:
Krzysztof Sikora